5. Мәтіннен салалас және сабақтас құрмалас сөйлемдерді тауып, мағыналық түрлеріне қарай ажыратып жаз.

Тапсырманың орындалуы (Салалас және сабақтас құрмалас сөйлемдер): **Салалас құрмалас сөйлемдер:** 1. *Халықаралық қақтығыстың (жанжалдың) жағымды және жағымсыз жақтары болады.* (Бұл жай сөйлем сияқты көрінгенімен, мағынасы бойынша бірнеше ойды қамтиды, алайда мәтінде айқын салалас құрмалас сөйлемдердің синтаксистік құрылымына жақын мынау): *Жағымды жақтары: мүдделерінің және мақсаттарының қарама-қайшылықтары анықталады, үлкен дау-жанжалдардың пайда болуының алдын алады және тұрақты өмір сүруге жол ашады.* - **Түрі:** Ыңғайлас салалас (бірінен соң бірі болып жатқан немесе қатар жүретін іс-әрекеттерді білдіреді). 2. *Терроризм қазіргі кезде әлемде өршу үстінде.* *Жаһандық қауіп тудырып, әлем мемлекеттерінің бірлесіп қарсы тұруын қажет етеді.* - **Түрі:** Ыңғайлас салалас. **Сабақтас құрмалас сөйлемдер:** 1. *Мәселені шешу үшін бірлесіп шешімін іздейді.* (Бағыныңқы сөйлем: мәселені шешу үшін; басыңқы: бірлесіп шешімін іздейді). - **Түрі:** Мақсат бағыныңқы. 2. *Келіссөз жүргізуде бірнеше талап сақталу керек: 1) келіссөз жүргізудің талаптарын келісіп алу; 2) қақтығыстың негізгі себебін тауып, оны шешудің тиімді жолын іздеу; 3) концессия, үшінші тарапқа шешуге құқық беру.* - **Түрі:** Түсіндірмелі бағыныңқы (төмендегі тармақтар жоғарыдағы ойды ашып түсіндіреді). 3. *Егер бұл әрекеттер өз нәтижесін бермесе, оларды бейбіт шешім қабылдау үшін мәжбүр етуде санкциялар қолданылады.* - **Түрі:** Шартты бағыныңқы (Егер... бермесе). **Перевод на русский:** *Выполнение задания (Сложносочиненные и сложноподчиненные предложения): Сложносочиненные (салалас): 1. О плюсах конфликта: «выявляются противоречия интересов и целей, предотвращается возникновение больших споров и открывается путь к стабильной жизни» — соединительный тип (ыңғайлас). 2. Про терроризм: «Терроризм сейчас растет в мире. Создает глобальную угрозу и требует от стран мира совместного противостояния» — соединительный тип. Сложноподчиненные (сабақтас): 1. «Чтобы решить проблему, ищут совместное решение» — придаточное цели. 2. «При ведении переговоров нужно соблюдать несколько требований: [пункты]» — изъяснительное придаточное (раскрывает смысл). 3. «Если эти действия не дают результатов, для принятия мирного решения применяются санкции» — придаточное условия (если).*